Keyparrættindi tín í Danmark: kæra, afturskeyting og endurgjald
Tá tú keypir vørur ella tænastur hjá einum felag í Danmark, verja keypslógin (købeloven) og keyparasáttmálalógin teg, antin tú keypir á netinum ella í handli. Henda vegleiðingin fevnir um tann tvey ára kærurættin, tann 14 daga afturtøkurættin, haldsreglurnar, og hvussu tú fer víðari, tá eitt felag noktar kravið títt.
Danska keypslógin (købeloven) gevur tær 2 ára kærurætt (reklamationsret) á vørum, keyptum hjá einum felag. Vísir tað seg, at vøran hevur eitt brek, tað vil siga ein feilur, sum var til við avhending, hóast hann fyrst kemur fram seinni, kanst tú krevja, at seljarin rettar tað.
Tey fyrstu 12 mánaðirnar galdur ein fyrimunarregla: kemur feilurin fram í hesum tíðarskeiði, verður gingið út frá, at hann var til við avhending, og seljarin mást prógva tað motsetta. Síðan fer byrðan yvir á tig, men kærurætturin heldur fram.
Kæra „innan rímiliga tíð“ eftir at tú varnaðist feilin. Innan tveir mánaðir ert tú altíð í tíð. Rætturin fevnir eisini um søluvørur og brúktar vørur, keyptar hjá einum handlara, og hann kann ikki avtalast burtur við einum skelti um at „sølan er endalig“.
Trygd og lógarfest rættindi tín eru ikki tað sama
Ein trygd (garanti) er eitt frítt lyfti frá seljaranum ella framleiðaranum, og hon mást seta teg betur enn tey lógarfestu rættindi tín, annars er hon í verki villleiðandi. Tín lógarfesti kærurættur finst óansæð trygd.
So um ein trygd gongur út eftir einum ári, eru rættindi tín ikki farin: tann lógarfesti kærurætturin heldur fram í tvey ár. Øvut kann ein longri trygd geva tær rættindi, eftir at tað lógarfesta tíðarskeiðið er úti.
Verður tær sagt „tað er eingin trygd á tí vøruni“, er svarið einfalt: tú kallar ikki á trygdina, men á keypslógina.
Brekað vøra: viðgerð, umbýti, avsláttur ella endurgjald?
Er vøran brekað, kanst tú sum útgangsstøði velja millum viðgerð og umbýti. Seljarin kann velja hitt amboðið, um valið títt er óhóskandi dýrt, men ein viðgerð mást henda innan rímiliga tíð og uttan munandi óhag fyri tig.
Miseydnast viðgerðin ella drigur hon út, kanst tú krevja ein hóskandi prísavsláttur, ella heva keypið og fáa pengarnar aftur, um brekið ikki er óvirðiligt.
Kostnaðurin av eini rættmætari kæru er seljarans: tú skalt ikki rinda fyri sending, kanning ella viðgerð. Send ongantíð vøruna frá tær uttan eina skrivliga avtalu um, hvør rindar hvat.
Tann 14 daga afturtøkurætturin við netkeypi
Tá tú keypir á netinum ella uttanfyri fast virkisstað, gevur keyparasáttmálalógin tær 14 daga afturtøkurætt (fortrydelsesret), rokna frá tú fær vøruna. Tú mást greitt boða seljaranum frá, at tú tekur aftur. At bara nokta at tak ímóti pakkanum er ikki nóg mikið.
Nøkur keyp eru undantikin: innsigldar vørur, sum av reinføriorsøkum ikki kunnu fara aftur eftir opnan, vørur gjørdar eftir tínum ynskjum, og talgilt innihald, sum tú ert farin at brúka. Afturflutningin rindar tú vanliga sjálvur, um ikki annað er avtalað.
Í veruligum handlum finst eingin lógarfestur afturtøkurættur. Umbýtisskipanir eru rein velvild. Kanna skipan handilsins áðrenn tú keypir, og varðveit kvittanina.
Hald: bindingartíð og hvussu tú sigur upp
Eitt gangandi hald (venjingarhús, streyming, telefon) kann vanliga binda teg í mest 6 mánaðir. Síðan kanst tú vanliga siga upp við einum mánaða freist til endan á einum mánaði.
Sig upp skrivliga og varðveit váttanina. Halda gjøldini fram eftir eini gildigari uppsøgn, kanst tú krevja upphæddirnar aftur og um tørvur er mótmæla gjaldingunum gjøgnum bankan tín.
Gev gætur eftir „fríum“ royndartíðum, sum automatiskt verða gjaldshald. Felagið mást greitt siga treytirnar, áðrenn tú bindur teg, og óskilagóðar treytir verða vanliga lisnar til fyrimun fyri tær.
Keyp hjá privatum seljarum: DBA og Marketplace
Tá tú keypir hjá einum privatpersóni, galdur keyparaverndin ikki: eingin afturtøkurættur og ongar keyparareglur úr keypslógini. Handilin verður mettur eftir avtaluni tykkara: lýsingin, boðini og tað seljarin segði.
Tú kanst framvegis hava eitt krav, um vøran munandi víkur frá tí, sum varð lýst, ella um tú beinleiðis varðst snýttur. Men vegurin er annar: kravið mást setast fram beinleiðis móti seljaranum og til endans fyri rættinum, vanliga eftir smákravsgongdini.
Verja teg frammanundan: goym lýsingina og alt skrivsamskifti, rinda sporiliga, og ver ivasamur um at rinda frammanundan til ókendar seljarar.
Soleiðis kærar tú um eitt felag í Danmark
Kæra altíð til felagið fyrst, skrivliga: lýs trupulleikan, sig hvat tú vilt, og set eina rímiliga freist. Varðveit svarið. Eitt kæruorgan krevur tað vanliga, áðrenn tað tekur málið.
Loysir tað ikki málið, er hin almenni vegurin miðstøðin fyri kæruloysn (Center for Klageløsning) undir donsku nevndarstovninum (Nævnenes Hus), sum semur millum tín og felagið. Miseydnast semjan, kann málið vanliga halda fram til keyparakærunevndina (Forbrugerklagenævnet), sum tekur eina avgerð. Bæði stigini kosta eitt lítið gjald, og virðismørk galda fyri hvørji keyp kunnu viðgerast. Kanna verandi takstirnar hjá Nævnenes Hus.
Nøkur økir hava sínar egnu góðkendu kærunevndir, til dømis fjarskifti, orka og fíggjarøkið, har málið hoyrir heima í staðin. Keypt í einum øðrum ES-landi? Keyparaeuropa Danmark kann hjálpa. Legg til merkis, at privat parkeringsgjøld og pakkaferðir hava sínar egnu kæruvegir.
2 ár frá avhending fyri vørur, keyptar hjá einum felag, eisini søluvørur og brúktar vørur hjá einum handlara. Kæra innan rímiliga tíð eftir at tú varnaðist feilin; innan tveir mánaðir ert tú altíð í tíð.
Ikki eftir lógini. Tann 14 daga afturtøkurætturin fevnir um netkeyp og keyp uttanfyri fast virkisstað. Umbýtisskipanir í handlum eru frí velvild, so kanna skipan handilsins áðrenn tú keypir.
Tey fyrstu 12 mánaðirnar mást seljarin vanliga prógva, at vøran var í lagi við avhending. Síðan er tað tú, sum mást gera tað sannlíkt, at feilurin er eitt upprunabrek.
Vanliga í mest 6 mánaðir. Síðan kanst tú vanliga siga upp við einum mánaða freist til endan á einum mánaði. Sig upp skrivliga og varðveit váttanina.
Send eina skrivliga áminning við eini greiðari freist og sig, at tú fert víðari til miðstøðina fyri kæruloysn (Center for Klageløsning). At eitt felag tigur, steðgar ikki málinum tínum. Kæruorganið kann viðgera tað kortini.
Nei. Keyparareglurnar galda bara fyri keyp hjá feløgum. Privatir handlar verða mettir eftir avtaluni tykkara, og trætur mugu til endans avgerast fyri rættinum, vanliga eftir smákravsgongdini.
Hvar tú kærar
Miðstøðin fyri kæruloysn (Center for Klageløsning) og keyparakærunevndin (Forbrugerklagenævnet)
Nøkur økir hava sínar egnu góðkendu nevndir (t.d. fjarskifti, orka og fíggjarøkið), og fyri keyp í øðrum ES-londum kann Keyparaeuropa Danmark hjálpa.
Kæra skrivliga til felagið við eini rímiligari freist, og varðveit svarið
Savna kvittanina, lýsingina, myndir av brekinum og alt skrivsamskifti
Kæra til miðstøðina fyri kæruloysn undir Nævnenes Hus (lítið gjald, virðismørk galda)
Eingin loysn? Málið kann halda fram til keyparakærunevndina, ella til tá viðkomandi økisnevnd